नेपालमा मात्र पाइने पोन्टिआ शेपाओ पुतली दामनमा(फोटो फिचर)

शब्द,तस्बिर ,दावा सेर्पा,

थाहा नगरपालिकाको पर्यटकीय क्षेत्र दामन-सिमभन्ज्याङ्मा हिउँ खेल्न,गुराँस हेर्न,हिमाल हेर्न र तीर्थ यात्रा गर्न बाहेक अन्य ज्ञानमुलक र रोचक अवलोकन,अनुसन्धान,अध्ययन अनि भ्रमणका गतिविधिहरु पनि गर्न पाईन्छ भन्दा तपाईंहरुलाई अचम्म लाग्न सक्तछ। यहाँको जैविक विविधता अपारको छ। समुन्द्री सतहदेखि २,५०० मिटर उचाइमा फैलिएको यस क्षेत्रको शितोष्ण हावापानीमा दुर्लभ एवम् संकटापन्न बहुमुल्य जडिबुटी,रुखबिरुवा,चराचुरुङ्गी र  जिवजन्तुहरुको बास अनि भणडार रहेको छ।  यस क्षेत्रमा चाँप,जंगली अङ्गुर,सतुवा,३२ प्रजातिका झ्याउहरु( Lichen),जेठी मधु,चिराईतो,ठुलो ओखती,पाषणभेद,गुराँसका प्रजातिहरु,सर्पगन्धा,खरानी च्याउ,गुच्छे च्याउ,रेइसी च्याउ लगायत अन्य च्याउका प्रजातिहरु,मयल,काँडे भ्याकुर,सिङ्ग किरा( Horn beettle),सुनाखरिका प्रजातिहरु,असला माछा,जंगली साग दन्दु,वन लसुम,ठूलो जातको चमेरो कोईरालो,पहाडी पिट भाईपर सर्प,सिस्नुको प्रजातिहरु,मलसाप्रो (Skunk),अनेकौं रत्नहरु,लोपोन्मुख जंगली माहुरी,भवरा,बछ्युङ (Giant Asian Hornet),बज्रदन्ती,घोडताप्रे जस्ता औसधिजन्य सम्पदाहरु पाईन्छन्। 

यसैगरी यस क्षेत्र चरा तथा पुतली अवलोकनको निम्ति पनि एउटा उद्गम स्थल हो। वर्षैभरी सयौं जाती अनि प्रजातिका स्थानीय तथा अस्थाई बसाइँ सरि आउने सुन्दर पुतलीहरुको  बारेमा अध्ययन,अनुसन्धान अनि अवलोकन गर्न सकिन्छ। ढकमक्क फुल फुल्ने समय भएर नै होला यो महीनामा त्यस्ता रंगीचंगी पुतलीहरुको ओइरो लागेको छ दामनमा अनि  मौसम अनुसारका पुतलीहरु पनि हेर्न पाईन्छन् यहाँ।  हरेक वर्ष चरा तथा पुतली अवलोकन समुह  (Bird & Butterfly  Observation Group) को  टोलि चितवनबाट  आउने गरेका छन् ।

यस भेगमा  नेपालमा मात्र पाइने पोन्टिआ शेपाओ (Pontia Shepao) जातको पुतली र काँडे भ्याकुर( Spinny Babbler) जातको चरा अनि अन्य धेरै जाती,प्रजातिका पुतलीहरुको अवलोकन गर्न सकिन्छ। पुतली कीरा वर्गको सामान्य रूपले हरेक ठाँउमा पाइने प्राणी हो। यो धेरै सुन्दर तथा आकर्षक  हुन्छ। बिश्वमा ८ हजार प्रकारका पुतली पाइन्छन् भने विश्वमा नपाइने ८ प्रकारका पुतली नेपालमा पाइन्छन्।यसलाई सबैभन्दा धेरै आँखा भएको जीव पनि भनिन्छ। नेपालमा जम्मा ६५१ प्रजातिका पुतलीहरु पाईएको छ जुन एउटा जैविक विविधताले सम्पन्न पर्यटकिय क्षेत्रको लागि निस्चय पनि गर्भ अनि लाभको विष हो। पारिस्थितिक प्रणाली संचालनमा अत्यन्त गहन भुमिका निर्वाह गर्ने यस्ता महत्वपूर्ण जिवजन्तु तथा वनस्पति जगतको संरक्षण,व्यवस्थापन र प्रवर्द्धन गर्न योगदान दिने जिम्मेवारी तपाईं-हामी सबैको हो  किनकि प्रकृति रहे मात्र हामी रहन्छौं ।