थाहामा ३० करोड ५० लाखको पालुङ्ग बृहत खानेपानी आयोजनाको सम्झौता ।

मकवानपुरको थाहा नगरपालिकामा पालुङ वृहत्त खानेपानी आयोजना संचालन हुने भएको छ । खानेपानी मन्त्रालय अन्तर्गत संघीय खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन आयोजनासंगको साँझेदारीमा खानेपानी आयोजना संचालन हुने भएको हो । आयोजना संचालनका लागि थाहा नगरपालिका, संघीय खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन आयोजना र पालुङ वृहत्त खानेपानी आयोजना उपभोक्ता समितिबीच काठमाण्डौंमा त्रिपक्षिय सम्झौता भएको छ । सम्झौतामा संघीय खानेपानी आयोजनाको तर्फबाट आयोजना प्रमुख मोहन लाल जैसी, थाहा नगरपालिकाको तर्फबाट नगर प्रमुख लवशेर विष्ट र उपभोक्ता समितिको तर्फबाट अध्यक्ष राजकुमार केसीले हस्ताक्षर गरेका छन् । त्रिपक्षिय सम्झौतामा थाहा नगरपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत हरिलाल पुरी साक्षी बसेका छन् ।
थाहा नगरपालिका वडा नम्बर १, २, ३ र ४ मा लागू हुने खानेपानी आयोजनाको कुल लागत ३० करोड ५० लाख ७८ हजार ३०१ रुपियाँ रहेको सम्झौतामा उल्लेख गरिएको छ । आयोजनाबाट चारवटा वडाका २३ हजार २२९ जनसंख्या लाभान्वित हुने नगर प्रमुख लवशेर विष्टले जानकारी दिए । सम्झौता अनुसार आयोजनाका लागि लाभान्वित क्षेत्रका नागरिकले ६ करोड ५ लाख ७४ हजार ६४८ रुपियाँ बराबर श्रमदान गर्नुपर्ने छ भने ३० लाख ५० हजार ७८३ रुपियाँ नगद दाखिला गर्नुपर्ने छ । नागरिकले नगद दाखिला गर्नुपर्ने बजेट नगरपालिकाले सहयोग गर्ने नगर प्रमुख विष्टले बताए । उनले भने–‘लाभान्वित परिवारले श्रमदान मात्र गरे पुग्छ, नगद हामी दाखिला गरिदिन्छौं ।’

कुल ५०.२४ किलोमीटर प्रशारण लाइन रहेको आयोजना आर्थिक वर्ष २०८०/०८१ सम्म निर्माण सम्पन्न गर्ने सम्झौतामा उल्लेख छ । आयोजना अन्तर्गत वितरण पाइपलाईन १०२.५४ किलोमीटर हुने र ३ हजार १४५ वटा व्यक्तिगत धारा, आवश्यकता अनुसार सामदायिक र संस्थागत धारा निर्माण गर्ने सम्झौतामा उल्लेख छ ।
खानेपानी आयोजनाका लागि संघीय खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन आयोजनाले खानेपानी आयोजनाको डिजाइन लागत इष्टिमेट तयार गरी, स्वीकृत गराउनु पर्नेछ भने बहुवर्षिय खरिद गुरुयोजना तयार गर्ने र ठेक्का प्रक्रिया गर्ने त्रिपक्षिय सम्झौतामा उल्लेख छ । कुल लागतको ८० प्रतिशत रकम नेपाल सरकारबाट उपलब्ध गराउने, उपभोक्ता समितिको क्षमता अभिवृद्धि गराउने, उपभोक्ता समितिको जनसहभागीताको मुल्याङ्कन गर्ने, योगदान कायम गराउने समेतको कार्य संघीय खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन आयोजनाले गर्नुपर्नेछ । आयोजनाको कार्य सम्पन्न गरी स्थानीय तहलाई स्वामित्व हस्तान्तरण गर्नेसम्मको भूमिका आयोजनाको हुने सम्झौतामा उल्लेख छ ।
त्रिपक्षिय सम्झौता अनुसार खोपानी उपभोक्ता समितिले आयोजनाका लागि समितिको नाममा मुहान गर्दा गर्ने, खानेपानीको स्रोत सुनिश्चित गर्नुपर्नेछ । समितिले आयोजना संचालन गर्दा आइपर्ने विवाद उत्पन्न भएमा समस्या समाधान गर्ने, आयोजनाका लागि जग्गा उपलब्ध गराउने, आयोजनाको निगरानी गर्ने, श्रमदान जुटाउने, कार्य समितिले गर्नुपर्नेछ । त्यस्तै आयोजनाका क्रममा सम्झौता बमोजिमका कार्य उपभोक्ता समितिले जुटाउन नसकेमा आयोजना रद्द गर्न सक्ने समेतको बुँदा सम्झौतामा समेटिएको छ ।
आयोजना संचालनका क्रममा थाहा नगरपालिकाले ठेकेदारको कामको अनुगमन नियमित गर्नुपर्ने सम्झौतामा उल्लेख गरिएको छ । संरचनाहरुको गुणस्तर नियन्त्रणमा समेत नियमित अनुगमन गर्न संघीय खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापनआयोजनाले खानेपानी आयोजनाको डिजाइन लागत इष्टिमेट तयार गरी, स्वीकृत गराउनु पर्नेछ भने बहुवर्षिय खरिद गुरुयोजना तयार गर्ने र ठेक्का प्रक्रिया गर्ने त्रिपक्षिय सम्झौतामा उल्लेख छ । कुल लागतको ८० प्रतिशत रकम नेपाल सरकारबाट उपलब्ध गराउने, उपभोक्ता समितिको क्षमता अभिवृद्धि गराउने, उपभोक्ता समितिको जनसहभागीताको मुल्याङ्कन गर्ने, योगदान कायम गराउने समेतको कार्य संघीय खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन आयोजनाले गर्नुपर्नेछ । आयोजनाको कार्य सम्पन्न गरी स्थानीय तहलाई स्वामित्व हस्तान्तरण गर्नेसम्मको भूमिका आयोजनाको हुने सम्झौतामा उल्लेख छ ।
त्रिपक्षिय सम्झौता अनुसार खोपानी उपभोक्ता समितिले आयोजनाका लागि समितिको नाममा मुहान गर्दा गर्ने, खानेपानीको स्रोत सुनिश्चित गर्नुपर्नेछ । समितिले आयोजना संचालन गर्दा आइपर्ने विवाद उत्पन्न भएमा समस्या समाधान गर्ने, आयोजनाका लागि जग्गा उपलब्ध गराउने, आयोजनाको निगरानी गर्ने, श्रमदान जुटाउने, कार्य समितिले गर्नुपर्नेछ । त्यस्तै आयोजनाका क्रममा सम्झौता बमोजिमका कार्य उपभोक्ता समितिले जुटाउन नसकेमा आयोजना रद्द गर्न सक्ने समेतको बुँदा सम्झौतामा समेटिएको छ ।
आयोजना संचालनका क्रममा थाहा नगरपालिकाले ठेकेदारको कामको अनुगमन नियमित गर्नुपर्ने सम्झौतामा उल्लेख गरिएको छ । संरचनाहरुको गुणस्तर नियन्त्रणमा समेत नियमित अनुगमन गर्न संघीय खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन आयोजनालाई सहयोग गर्ने दायित्व पालिकाको रहेको छ । निर्माण सामग्री तथा निर्मित संरचनाहरुको गुणस्तर कायम हुन नसके वा निर्माण कार्यमा समेत ढिलासुस्ती भई आयोजनालाई असर पर्ने अवस्था देखिएमा तत्कालै नगरपालिकाले समस्या समाधानमा सहयोग गर्नुपर्ने सम्झौतामा लेखिएको छ ।
खानेपानी आयोजनाको संरचनाहरु निर्माण सम्पन्न भएपछि संघीय खानेपानी तथा ढल व्यवस्थापन आयोजनाबाट तयार गरिने सम्पन्न प्रतिवेदनमा छलफल गरी पालिकाले सहमति प्रदान गर्नु पर्नेछ । आयोजना हस्तान्तरण पश्चात आयोजनाको स्वामीत्व थाहा नगरपालिकाको हुने सम्झौता छ ।
पालुङ वृहत्त खानेपानी आयोजना संचालनमा आएपछि खानेपानी आयोजनाको मर्मत सम्भार एवं सेवा संचालन गर्ने, आर्थिक कारोवारको हिसाब किताब र कार्य प्रगति लगायत सम्पूर्ण व्यवस्थापकीय कामकाज नगरपालिकाले गर्नुपर्ने छ भने खानेपानी सेवा सञ्चालन गरे वापत उठाउने महशुल मासिक/जडान/सदस्यता शुल्क निर्धारण तथा सङ्कलन गर्ने कार्य समेत स्थानीय तहले नै गर्नुपर्नै सम्झौतामा उल्लेख गरिएको छ ।