मुर्तिकलाको गाउँ बन्दै थाहानगरकाे टिस्टुङ
‘गाउँमै मुर्तिकार भएपछि गाउँ मुर्तिमय त हुने नै भयो’

कुमार नेगी

विश्वव्यापी रुपमा फैलिएको कोरोना भाइरस सरकारकै लागि चुनौति बनिरहेको बेला यसले अवसरसमेत लिएर आएको छ  । यसको उदाहरण बनेको छ मकवानपुरको वडा नं. ११ टिस्टुङ गाउँ । टिस्टुङलाई मुर्तिकलाको  गाउँ बनाउने वडा अध्यक्ष किरणमान बलको सपना पूरा हुँदै गएको छ । कोरोना भाइरस संक्रमणको डरले चार महिनाअघि गाउँ फर्किएका मानबहादुर बलको समूहले लकडाउनको अवधिमा गाउँका समाजसेवी एवम् पूर्व जनप्रतिनिधि स्वर्गीय अष्टमान बलको मुर्ति निर्माण गरेको छ । 

थाहा नगरपालिकाले नगरपालिका गठनको शुरुमै ‘कृषि, पर्यटन र पूर्वाधार, थाहा नगरको आधार’ नारा तय गरेको थियो । पर्यटनअन्तर्गत के गर्ने भनेर सोच्दै जाँदा थाहा नगरपालिका–११ मा स्थानीय क्षेत्रमै पाइने चर्चरे ढुङ्गाबाट मुर्तिकला र चित्रकला देखाउन सकिन्छ भन्ने वडा अध्यक्ष बललाई लाग्यो । अन्य जनप्रतिनिधि र स्थानीय नागरिकहरुले पनि समर्थन जनाए । टिस्टुङमा नर्वे ढुङ्गा पार्क, ताराखोला पार्क, पहिचान स्तम्भ, राष्ट्रिय विभूति पार्क  जस्ता पर्यटकीय गन्तव्यहरु निर्माण गरेर ललितकलाअन्तर्गत मुर्तिकलाको गाउँ बनाउने अभियान चलिरहेको वडा अध्यक्ष बलले बताउनु भयो । 

टिस्टुङलाई मुर्तिकलाको गाउँ बनाउने योजना बनाइरहँदा गाउँकै केही युवाहरु काठमाण्डौंस्थित ललितकला क्याम्पसमा मुर्तिकला पढ्दै थिए । ललितकला क्याम्पस स्नातकोत्तर दोस्रो वर्षमा पढ्दै गरेका मानबहादुर बल, स्नातक तहमा मुर्तिकला नै पढ्दै गरेकी सुस्मिता मोक्तान र सोही तहमा ग्राफिक डिजाइन अध्ययन गरिरहेकी सुशिला मोक्तान गाउँ फर्किएपछि  वडा अध्यक्ष बललाई ढुङ्गा खोज्दा देउता मिलेजस्तै  भयो ।  लकडाउन लम्बिँदै गर्दा मानबहादुर, सुस्मिता र सुशिलाको समूह भने धमाधम गाउँमा मूर्ति कुँदिरहेको थियो । 

अहिले समाजसेवी स्वर्गीय अष्टमान बलको मुर्ति कुँद्ने काम सम्पन्न भइसकेको र केही दिनमा नै प्रतिस्थापन गरिने वडा अध्यक्ष बलले जानकारी दिनुभयो । साविक टिस्टुङ गाविसमा पटकपटक जनप्रतिनिधि निर्वाचित र शिक्षा विकासमा अग्रणी पहल गर्नुभएका बलको सालिक वडा कार्यालयको प्राङ्गणमा राख्ने वडा कार्यालयको वार्षिक कार्यक्रम नै रहेको थियो । स्वर्गीय बल नेपाल तामाङ घेदुङ मकवानपुरको संस्थापक रहनुभएको थियो । 

अहिले कोरोना भाइरसको संक्रमण बढ्दै गएको र धमाधम जिल्ला र स्थानीय तहहरुले नै निषेधाज्ञा, सिल, सटडाउन आदिको घोषणा गरिरहँदा टिस्टुङका मुर्तिकलाका विद्यार्थीहरुको ध्यान भने आफ्नो सीप देखाउनुमै छ । उनीहरुको ध्यान अब एउटा ढुङ्गालाई कुखुरा (चरा)को स्वरुप दिनेमा केन्द्रित भएको छ । ‘हामी तामाङ संस्कृतिअन्तर्गत १२ थरीका जनावरको बीचमा कुखुरा(चरा) भएको मुर्ति बनाउने तयारीमा लागेका छौं,’ मुर्तिकार मानबहादुर बलले भन्नु भयो । 

बलले यसअघि ढुङ्गालाई कुँदेर टिस्टुङमै नेपालीहरुको वीरताको निसानीको रुपमा रहेको खुकुरी बनाइसक्नु भएको छ । टिस्टुङको ताराखोलामा राखिएको उक्त खुकुरी ढुङ्गा हेर्न पर्यटकहरु आउन थालिसकेका छन् । उक्त स्थानको नाम नै अहिले खुकरी मैदान भनेर चिनिन थालिएको छ । 

टिस्टुङको मेलखोला माथि रहेको बुद्धको मुर्ति पनि मानबहादुर बलकै समूहले निर्माण गरेको हो । थाहा नगरपालिकाको जनकल्याण माविमा स्वर्ण महोत्सवको अवसरमा ढुङ्गाको कृषि स्तम्भ निर्माण गर्दा पनि उहाँ संलग्न रहनुभएको थियो । 

‘गाउँमै मुर्तिकार भएपछि गाउँ मुर्तिमय त हुने नै भयो,’ टिस्टुङ तामाङ संग्रहालयका अध्यक्ष मंगल मोक्तानले भन्नु भयो ।